Σύμφωνα με την ψυχολόγο Moira Dillon, οι βάσεις της γεωμετρίας δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινες αλλά προέρχονται από αρχέγονες ικανότητες προσανατολισμού που μοιράζονται άνθρωποι και ζώα
Για αιώνες, από την εποχή του Πλάτωνα μέχρι σήμερα, οι φιλόσοφοι και οι επιστήμονες προσπαθούν να καταλάβουν από πού προέρχεται η ανθρώπινη ικανότητα για γεωμετρική σκέψη.
Μέχρι πρόσφατα, πολλοί θεωρούσαν ότι μόνο ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει τις απαραίτητες δομές για να αντιλαμβάνεται έννοιες όπως οι γωνίες, οι αποστάσεις, οι παράλληλες γραμμές και τα γεωμετρικά σχήματα.
Όμως νέα ανάλυση της καθηγήτριας ψυχολογίας του New York University, Moira Dillon, έρχεται να ανατρέψει αυτή την αντίληψη.
Ζώα χρησιμοποιούν γεωμετρία χωρίς να το γνωρίζουν
Η Dillon υποστηρίζει ότι οι ρίζες της γεωμετρίας βρίσκονται στις βασικές ικανότητες πλοήγησης και προσανατολισμού που μοιράζονται άνθρωποι και ζώα.
Σύμφωνα με τη μελέτη αρουραίοι, κοτόπουλα, ψάρια, ακόμη και βρέφη, δείχνουν ικανότητα κατανόησης αποστάσεων, κατευθύνσεων και σχημάτων χωρίς να έχουν διδαχθεί μαθηματικά!
Όπως εξηγεί η ίδια:
«Η ικανότητά μας να σκεφτόμαστε γεωμετρικά ίσως δεν προέρχεται από ένα έμφυτο ανθρώπινο “μαθηματικό λογισμικό”, αλλά από τα ίδια γνωστικά συστήματα που βοηθούν ανθρώπους και ζώα να βρίσκουν τον δρόμο προς το σπίτι τους».
Η θεωρία που αλλάζει τα πάντα
Η επικρατούσα επιστημονική θεωρία μέχρι σήμερα ήταν η λεγόμενη «υπόθεση της γλώσσας της σκέψης».
Αυτή υποστήριζε ότι ο ανθρώπινος νους διαθέτει εσωτερικές «γλώσσες σκέψης» ειδικά σχεδιασμένες για μαθηματικά, μουσική, λογική και γεωμετρία.
Σύμφωνα με αυτή την άποψη, έννοιες όπως «παράλληλο», «κάθετο», «γωνία» υπάρχουν ήδη προγραμματισμένες μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο από τη γέννηση.
Η Dillon όμως προτείνει μια διαφορετική θεωρία, που ονομάζει «υπόθεση των περιπλανώμενων».
Η Moira Dillon
Η γεωμετρία γεννήθηκε από την περιπλάνηση
Η νέα θεωρία υποστηρίζει ότι η γεωμετρία εξελίχθηκε από την ανάγκη των οργανισμών να κινούνται και να επιβιώνουν στον χώρο.
Με άλλα λόγια: πρώτα ήρθε η πλοήγηση και μετά τα μαθηματικά.
Τα ζώα έπρεπε να υπολογίζουν αποστάσεις, να αναγνωρίζουν μονοπάτια, να αποφεύγουν κινδύνους και να βρίσκουν τροφή.
Αυτές οι δεξιότητες δημιούργησαν βασικές μορφές γεωμετρικής αντίληψης πολύ πριν εμφανιστεί ο άνθρωπος.
Η γλώσσα έκανε τον άνθρωπο διαφορετικό
Το κρίσιμο στοιχείο που διαφοροποίησε τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα ζώα, σύμφωνα με τη Dillon, δεν ήταν η γεωμετρία αλλά η γλώσσα.
Η ανθρώπινη γλώσσα επέτρεψε στον εγκέφαλο να χρησιμοποιεί αυτές τις χωρικές ικανότητες με αφηρημένο τρόπο.
Όπως εξηγεί:
«Η γλώσσα επιτρέπει στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τη γεωμετρία της πλοήγησης με νέους τρόπους, για παράδειγμα να λύνουν γεωμετρικά προβλήματα στο μυαλό τους χωρίς να κινούνται πραγματικά».
Τα μωρά ξεπερνούν ακόμη και την AI
Η έρευνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή η ίδια επιστήμονας είχε παρουσιάσει το 2023 μελέτη σύμφωνα με την οποία ανθρώπινα βρέφη ξεπερνούσαν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε συγκεκριμένες γνωστικές δοκιμασίες.
Αυτό ενισχύει την άποψη ότι ο εγκέφαλος διαθέτει βαθιά εξελικτικά εργαλεία αντίληψης χώρου που δεν έχουν ακόμη αναπαραχθεί πλήρως από την AI.
Μια θεωρία που αλλάζει την εικόνα του ανθρώπου
Αν η θεωρία της Dillon επιβεβαιωθεί πλήρως, τότε η γεωμετρία δεν θα θεωρείται πλέον αποκλειστικά ανθρώπινο επίτευγμα.
Θα αποτελεί συνέχεια μιας αρχαίας εξελικτικής ικανότητας που μοιράζονται πολλά είδη στη Γη.
Και ίσως τελικά τα μαθηματικά να μην γεννήθηκαν στις σχολικές αίθουσες ή στα έργα των αρχαίων φιλοσόφων, αλλά μέσα στη μάχη για επιβίωση, στους δρόμους της φύσης, εκεί όπου κάθε ζωντανό πλάσμα έπρεπε να μάθει να βρίσκει τον δρόμο του μέσα στον κόσμο.
www.bankingnews.gr
Μέχρι πρόσφατα, πολλοί θεωρούσαν ότι μόνο ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει τις απαραίτητες δομές για να αντιλαμβάνεται έννοιες όπως οι γωνίες, οι αποστάσεις, οι παράλληλες γραμμές και τα γεωμετρικά σχήματα.
Όμως νέα ανάλυση της καθηγήτριας ψυχολογίας του New York University, Moira Dillon, έρχεται να ανατρέψει αυτή την αντίληψη.
Ζώα χρησιμοποιούν γεωμετρία χωρίς να το γνωρίζουν
Η Dillon υποστηρίζει ότι οι ρίζες της γεωμετρίας βρίσκονται στις βασικές ικανότητες πλοήγησης και προσανατολισμού που μοιράζονται άνθρωποι και ζώα.
Σύμφωνα με τη μελέτη αρουραίοι, κοτόπουλα, ψάρια, ακόμη και βρέφη, δείχνουν ικανότητα κατανόησης αποστάσεων, κατευθύνσεων και σχημάτων χωρίς να έχουν διδαχθεί μαθηματικά!
Όπως εξηγεί η ίδια:
«Η ικανότητά μας να σκεφτόμαστε γεωμετρικά ίσως δεν προέρχεται από ένα έμφυτο ανθρώπινο “μαθηματικό λογισμικό”, αλλά από τα ίδια γνωστικά συστήματα που βοηθούν ανθρώπους και ζώα να βρίσκουν τον δρόμο προς το σπίτι τους».
Η θεωρία που αλλάζει τα πάντα
Η επικρατούσα επιστημονική θεωρία μέχρι σήμερα ήταν η λεγόμενη «υπόθεση της γλώσσας της σκέψης».
Αυτή υποστήριζε ότι ο ανθρώπινος νους διαθέτει εσωτερικές «γλώσσες σκέψης» ειδικά σχεδιασμένες για μαθηματικά, μουσική, λογική και γεωμετρία.
Σύμφωνα με αυτή την άποψη, έννοιες όπως «παράλληλο», «κάθετο», «γωνία» υπάρχουν ήδη προγραμματισμένες μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο από τη γέννηση.
Η Dillon όμως προτείνει μια διαφορετική θεωρία, που ονομάζει «υπόθεση των περιπλανώμενων».
Η Moira Dillon
Η γεωμετρία γεννήθηκε από την περιπλάνηση
Η νέα θεωρία υποστηρίζει ότι η γεωμετρία εξελίχθηκε από την ανάγκη των οργανισμών να κινούνται και να επιβιώνουν στον χώρο.
Με άλλα λόγια: πρώτα ήρθε η πλοήγηση και μετά τα μαθηματικά.
Τα ζώα έπρεπε να υπολογίζουν αποστάσεις, να αναγνωρίζουν μονοπάτια, να αποφεύγουν κινδύνους και να βρίσκουν τροφή.
Αυτές οι δεξιότητες δημιούργησαν βασικές μορφές γεωμετρικής αντίληψης πολύ πριν εμφανιστεί ο άνθρωπος.
Η γλώσσα έκανε τον άνθρωπο διαφορετικό
Το κρίσιμο στοιχείο που διαφοροποίησε τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα ζώα, σύμφωνα με τη Dillon, δεν ήταν η γεωμετρία αλλά η γλώσσα.
Η ανθρώπινη γλώσσα επέτρεψε στον εγκέφαλο να χρησιμοποιεί αυτές τις χωρικές ικανότητες με αφηρημένο τρόπο.
Όπως εξηγεί:
«Η γλώσσα επιτρέπει στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τη γεωμετρία της πλοήγησης με νέους τρόπους, για παράδειγμα να λύνουν γεωμετρικά προβλήματα στο μυαλό τους χωρίς να κινούνται πραγματικά».
Τα μωρά ξεπερνούν ακόμη και την AI
Η έρευνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή η ίδια επιστήμονας είχε παρουσιάσει το 2023 μελέτη σύμφωνα με την οποία ανθρώπινα βρέφη ξεπερνούσαν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε συγκεκριμένες γνωστικές δοκιμασίες.
Αυτό ενισχύει την άποψη ότι ο εγκέφαλος διαθέτει βαθιά εξελικτικά εργαλεία αντίληψης χώρου που δεν έχουν ακόμη αναπαραχθεί πλήρως από την AI.
Μια θεωρία που αλλάζει την εικόνα του ανθρώπου
Αν η θεωρία της Dillon επιβεβαιωθεί πλήρως, τότε η γεωμετρία δεν θα θεωρείται πλέον αποκλειστικά ανθρώπινο επίτευγμα.
Θα αποτελεί συνέχεια μιας αρχαίας εξελικτικής ικανότητας που μοιράζονται πολλά είδη στη Γη.
Και ίσως τελικά τα μαθηματικά να μην γεννήθηκαν στις σχολικές αίθουσες ή στα έργα των αρχαίων φιλοσόφων, αλλά μέσα στη μάχη για επιβίωση, στους δρόμους της φύσης, εκεί όπου κάθε ζωντανό πλάσμα έπρεπε να μάθει να βρίσκει τον δρόμο του μέσα στον κόσμο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών